TRENWhatsApp'tan yazın

Ship mi sheep mi? İngilizce ünlüler ve Türkçe "e"

İngilizcede Türkçeden daha çok ünlü ses vardır; "ship" /ʃɪp/ ile "sheep" /ʃiːp/, "bet" /bet/ ile "bat" /bæt/ farklı kelimelerdir. Türkçede tek "i" ve tek "e" bu çiftlerin ikisini de karşıladığı için kulak farkı kolay kaçırır. Fark hem uzunlukta hem de ağzın şeklindedir ve kelime çiftleriyle çalışılabilir.

Bu ünlüler neden karışıyor?

Çünkü İngilizce iki ayrı ünlüyü birbirinden ayırırken Türkçe aynı bölgede tek bir ünlü kullanır. Türkçe konuşanlar için yazılmış telaffuz kaynakları, "sat" ve "set" kelimelerindeki ünlülerin Türkçede tek bir "e" ile karşılandığı için birleştiğini söyler ve "bat/bet" çiftiyle çalışmayı önerir. Türkçe ünlüler üzerine yazılmış başka kaynaklar da ünlü uzunluğunun göz ardı edilmesini sık hatalar arasında sayar; Türk öğrencilerle yapılan akademik çalışmalar da bazı İngilizce ünlüleri ana dilden gelen zorluklar arasında gösterir.

/ɪ/ ile /iː/ nasıl ayrılır?

/iː/ uzun ve gergindir, /ɪ/ kısa ve gevşektir. /iː/ derken dudaklar gülümser gibi yanlara gerilir ve dil yüksekte durur; /ɪ/ derken dudaklar ve dil gevşer, dil biraz aşağı iner ve ses kısa kesilir.

/ɪ/ (kısa)IPA/iː/ (uzun)IPA
ship/ʃɪp/sheep/ʃiːp/
sit/sɪt/seat/siːt/
live/lɪv/leave/liːv/
fill/fɪl/feel/fiːl/
hit/hɪt/heat/hiːt/
bit/bɪt/beat/biːt/

İpucu: /ɪ/ sesini yalnızca kısaltarak değil, ağzı gevşeterek söyleyin; sadece kısa bir /iː/ söylemek farkı tam vermez.

/e/ ile /æ/ nasıl ayrılır?

/æ/ sesinde çene /e/ sesine göre belirgin şekilde aşağı iner ve ağız daha çok açılır; dil ağzın önünde ve aşağıda durur. /e/ sesinde çene daha yukarıdadır ve ağız daha az açıktır. Aynaya bakarak iki sesi art arda söyleyin: /æ/ derken çenenizin aşağı indiğini görmelisiniz.

/e/IPA/æ/IPA
bet/bet/bat/bæt/
set/set/sat/sæt/
men/men/man/mæn/
pen/pen/pan/pæn/
bed/bed/bad/bæd/
head/hed/had/hæd/

Başka hangi ünlü çiftlerine dikkat etmeliyim?

Aynı mantık başka çiftler için de geçerlidir. Türkçe ünlüler üzerine yazılmış kaynaklarda "full/fool" ve "cat/cut" çiftleri de örnek olarak geçer.

  • full /fʊl/ – fool /fuːl/: /uː/ uzun, dudaklar sıkıca yuvarlak; /ʊ/ kısa, dudaklar gevşek.
  • cat /kæt/ – cut /kʌt/: /æ/ ağız geniş açık ve dil önde; /ʌ/ ağız daha az açık, dil ortada ve gevşek.
  • Vurgusuz hece: İngilizcede vurgusuz hecelerdeki ünlü çoğu zaman kısa ve belirsiz bir /ə/ sesine döner; "aBOUT" /əˈbaʊt/, "baNAna" /bəˈnɑːnə/. Büyük harfler vurgulu heceyi gösterir.

Kelimenin hangi ünlüyle söylendiğini öğrenmenin en güvenli yolu sözlükteki IPA yazımına bakmaktır; İngilizcede yazım ünlüyü her zaman göstermez.

Kendimi nasıl test edebilirim?

Aşağıdaki cümleleri sesli okuyun ve kaydedin; sonra kaydı dinleyip parantez içindeki kelimeyi doğru ünlüyle söyleyip söylemediğinizi kontrol edin.

1. Please don't (sit) on the wet paint. → kısa /ɪ/

2. Can I have this (seat)? → uzun /iː/

3. I (live) in İstanbul. → kısa /ɪ/

4. What time do you (leave)? → uzun /iː/

5. That's a (bad) idea. → /æ/, çene aşağıda

6. Go to (bed) early. → /e/

7. There's one (man) at the door. → /æ/

8. Two (men) are waiting. → /e/

Kaydınızda iki kelime aynı duyuluyorsa o çifte geri dönüp tabloyu yeniden yavaşça okuyun.

İngilizce ünlüler hakkında sık sorulan sorular

Aşağıdaki sorular kısa ve uzun ünlüleri çalışan öğrencilerin en çok sorduklarını cevaplar.

Ship ile sheep arasındaki fark sadece uzunluk mu?

Hayır. Uzunluk farkın bir parçasıdır, ama ağzın şekli de değişir: /iː/ gergin ve gülümser gibi, /ɪ/ gevşek ve biraz daha açıktır. İkisini birlikte çalışmak en net sonucu verir.

"Bad" ile "bed" kelimelerini aynı söylersem anlaşılır mıyım?

Çoğu zaman bağlam sayesinde anlaşılırsınız. Ama "man" ile "men" gibi çiftlerde tekil ile çoğul karışabilir; bu yüzden /æ/ sesinde çeneyi indirmeye alışmak işe yarar.

İngilizcede kaç ünlü ses var?

Aksana göre değişir; standart İngiliz ve Amerikan telaffuzunun ikisi de Türkçedeki sekiz ünlüden belirgin şekilde fazla ünlü sese sahiptir. Bu yüzden İngilizcede tek bir harf, kelimeye göre farklı ünlüleri gösterebilir.

Ünlüleri çalışırken hangi aksanı seçmeliyim?

Hangisi size daha tanıdık geliyorsa onu seçin ve tutarlı olun. Bu sayfadaki çiftler hem İngiliz hem Amerikan telaffuzunda ayrı kelimelerdir; önemli olan iki sesi birbirinden ayırabilmektir.

İlgili kaynaklar: Kaynaklar · W ile V farkı · Bağlantılı konuşma

Joey ile ders yapmak

Joey, Türkiye'nin her yerinden online ve yüz yüze, her yaştan ve her seviyeden öğrenciye birebir İngilizce dersi veriyor; derslerin odağı konuşma pratiği. Dersler 30 dakika 650 TL, 60 dakika 1.200 TL, 90 dakika 1.650 TL (Kasım 2026 itibarıyla).

Ünlüleri birlikte çalışmak ister misiniz?

Bana WhatsApp'tan yazın; seviyenizi ve hangi saatlerin size uyduğunu birlikte konuşalım. Pazartesi–Cuma, 10:00–18:00 (İstanbul saati).

+1 415 990 9457