Th sesi nasıl çıkar? Türkçe konuşanlar için /θ/ ve /ð/
İngilizcedeki "th" iki ayrı sestir: "think" kelimesindeki sessiz /θ/ ve "this" kelimesindeki sesli /ð/. İkisinde de dilin ucu üst ön dişlere hafifçe değer ya da dişlerin arasından biraz görünür, hava kesilmeden akar. Türkçede bu sesler olmadığı için ağız onları kendiliğinden bulmaz; doğru yer bir kez hissedildiğinde düzenli tekrarla oturur.
Th neden Türkçe konuşanlar için zor?
Çünkü Türkçede th seslerinin bir karşılığı yoktur. Türkçe konuşanlara yönelik İngilizce telaffuz kaynakları th'yi ilk sıradaki zorluklar arasında sayar; Türk öğrencilerle yapılan akademik çalışmalar da /θ/ ve /ð/ seslerini, ana dilin etkisiyle en çok sorun çıkaran sesler arasında gösterir. Ana dilinde bu sesler bulunmayan öğrenciler genel olarak ağızlarındaki en yakın sese kayarlar.
Yazım da işi zorlaştırır: Türkçede harfler genelde yazıldığı gibi okunur, İngilizcede ise iki harf (t ve h) tek bir ses gösterir.
Dil nereye konur, hava nasıl çıkar?
Dilin ucu üst ön dişlerin alt kenarına hafifçe değer ya da iki dişin arasından birkaç milimetre dışarı çıkar; hava, dil ile dişler arasındaki dar boşluktan sürekli akar. Bu bir "vuruş" değil, bir "üfleme" sesidir.
Adım adım deneyin:
- Dil: Ucunu üst ön dişlere hafifçe dayayın; ısırmayın, bastırmayın.
- Dudaklar: Gevşek ve hafif açık kalsın; dudaklar sesi yapmaz.
- Hava: Dil yerindeyken yavaşça üfleyin; ince bir sürtünme sesi duymalısınız.
- Ayna: Aynada dilin ucunu görebiliyorsanız doğru yerdesiniz.
- Süre: Sesi önce iki saniye uzatın, sonra kısaltıp kelimeye bağlayın.
En sık yapılan hata dili dişe sıkıca bastırıp havayı kesmektir; o zaman ses bir patlamaya dönüşür. Hava akmaya devam ediyorsa doğru yoldasınız.
/θ/ ile /ð/ arasındaki fark nedir?
Ağız pozisyonu aynıdır; tek fark ses tellerinin titreyip titrememesidir. /θ/ sessizdir: yalnızca hava çıkar ("think", "three", "bath"). /ð/ seslidir: aynı hava akarken ses telleri de titrer ("this", "mother", "breathe").
Kontrol etmek için elinizi boğazınıza koyun. /θ/ sesini uzatırken titreşim hissetmemelisiniz; /ð/ sesine geçtiğinizde parmaklarınızın altında hafif bir titreşim başlar. İngilizcede "the", "this", "that", "they", "there" gibi en sık kullanılan küçük kelimeler /ð/ ile başlar.
Hangi kelime çiftleriyle çalışabilirim?
Tek sesi farklı olan kelime çiftleri (minimal çiftler) th'yi yakın seslerden ayırmanın en net yoludur. Her satırı önce yavaş, sonra normal hızda okuyun; dilin yerini her kelimede kontrol edin.
| th kelimesi | IPA | karşı kelime | IPA |
|---|---|---|---|
| think | /θɪŋk/ | sink | /sɪŋk/ |
| thank | /θæŋk/ | tank | /tæŋk/ |
| three | /θriː/ | tree | /triː/ |
| thin | /θɪn/ | tin | /tɪn/ |
| mouth | /maʊθ/ | mouse | /maʊs/ |
| faith | /feɪθ/ | face | /feɪs/ |
| then | /ðen/ | den | /den/ |
| they | /ðeɪ/ | day | /deɪ/ |
| breathe | /briːð/ | breeze | /briːz/ |
| clothing | /ˈkləʊðɪŋ/ | closing | /ˈkləʊzɪŋ/ |
Çiftleri bir arkadaşınıza rastgele okuyup hangisini söylediğinizi tahmin ettirmek iyi bir kontroldür.
Cümle içinde th nasıl duyulur?
Cümle içinde th, kelime tek başınayken olduğundan daha kısa ve hafiftir; özellikle "the" çoğu zaman vurgusuz söylenir. Ünsüzle başlayan kelimeden önce /ðə/, ünlüyle başlayan kelimeden önce genellikle /ði/ duyulur: "the BOOK" /ðə bʊk/, "the APple" /ði ˈæpl/. Büyük harfler vurgulu heceyi gösterir.
Şu cümleleri yavaşça, sonra doğal hızda okuyun:
- I THINK they're THERE.
- THANK you for the THREE BOOKS.
- My MOTHer and FAther are toGETHer.
Th sesi hakkında sık sorulan sorular
Aşağıdaki sorular th sesini çalışan öğrencilerin en çok merak ettiği noktaları kısaca cevaplar.
Th derken dilimi gerçekten dişlerimin arasından çıkarmam gerekir mi?
Hayır, mutlaka dışarı çıkması gerekmez. Dilin ucunun üst ön dişlerin kenarına hafifçe değmesi de yeterlidir. Çalışmaya başlarken dili biraz dışarı çıkarmak yeri bulmayı kolaylaştırır; zamanla daha küçük bir hareketle aynı ses çıkar.
Th sesini yanlış söylersem karşımdaki beni anlamaz mı?
Çoğu zaman bağlamdan anlar. Ama "think" ile "sink" ya da "three" ile "tree" gibi çiftlerde anlam değişebilir; bu yüzden en azından sık kullanılan kelimelerde doğru sesi çalışmak işe yarar.
"The" kelimesini her zaman aynı mı söylemeliyim?
Hayır. "The" cümle içinde genelde vurgusuzdur ve önündeki kelimeye göre /ðə/ ya da /ði/ olarak duyulur. Vurgulanmak istendiğinde uzun ve net söylenir.
Th sesini çalışırken en çok nereye dikkat etmeliyim?
Havanın kesilmemesine. Dil dişe bastırılıp hava durursa ses patlamalı bir sese dönüşür. Dili hafif tutup sürekli üflemek doğru sesi korur.
Th sesini aynayla tek başıma çalışabilir miyim?
Evet. Ayna dilin yerini, elinizi boğazınıza koymak da /θ/ ile /ð/ farkını kontrol etmenizi sağlar. Kendi sesinizi kaydedip yukarıdaki çiftlerle karşılaştırmak da faydalıdır.
İlgili kaynaklar: Kaynaklar · W ile V farkı
Joey ile ders yapmak
Joey, Türkiye'nin her yerinden online ve yüz yüze, her yaştan ve her seviyeden öğrenciye birebir İngilizce dersi veriyor; derslerin odağı konuşma pratiği. Dersler 30 dakika 650 TL, 60 dakika 1.200 TL, 90 dakika 1.650 TL (Kasım 2026 itibarıyla).
Th sesini birlikte çalışmak ister misiniz?
Bana WhatsApp'tan yazın; seviyenizi ve hangi saatlerin size uyduğunu birlikte konuşalım. Pazartesi–Cuma, 10:00–18:00 (İstanbul saati).
+1 415 990 9457